Her Rizeli’nin küçük de olsa bir çay tarlası var neredeyse... Sarp arazideki en küçük bir boşluk bile çay yetiştirmek için değerlendiriliyor. Denize yakın kısımlarda dört, Hemşin gibi iç kesimlerin dağlarında ise yılda üç kez hasat yapılıyor.

ÇAYLAR RİZE'DEN

FOTO RÖPORTAJ | TOLGA ADANALI

Çay üretimi Rize ve çevresinde ekonominin can damarı. İyi gelir ve sürekli sıcak para akışı sağladığı için yöre halkı memnun. Son yıllarda Çaykur’un kapasite artırması ve özel çay işletmelerinin devreye girmesi ile eskiye oranla gelirler artmış. Rize’de Çaykur’a ait 46 çay fabrikası var. Bu fabrikalar çay alım dönemlerinde açılıyor ve çay üretimi tamamlanınca kapanıyor.

Neredeyse her Rizeli’nin küçük de olsa bir çay tarlası var. Rize’de arazideki en küçük bir boşluk bile çay tarlası olarak değerlendiriliyor. Denize yakın kısımlarda 4, Hemşin gibi iç kesimlerin dağlarında ise yılda 3 kez hasat oluyor.

Rizeliler çay toplamaya küçük pikaplar veya çuvalları koyabilecekleri arkası büyük arabalarla gidiyorlar. Bolca çuval, makas ve makasın bağlı olduğu küçük çuval taşıyor, çay bitkisinin sert dallarından vücutlarını korumak için tulum veya dayanıklı şalvarlar giyiyor ve aniden bastırıp hiç durmadan yağan yağmura karşı yanlarına yağmurluk alıyorlar.

Çay toplama işini genelde kadınlar yapıyor, erkekler daha çok toplanan çayın çay alım merkezlerine götürülmesi ve satılması kısmıyla ilgileniyor. Çaycılık sarp dağlarda yapıldığı için fiziki güç gerektiren bir iş, özellikle kadınlar açısından bu durum bazı hastalıklara yol açıyor. Çay toplama sonrası hastanelerde uzun kuyruklar oluştuğunu belirtiyor bölge sakinleri.

Çay bitkisi aslında 9 metreye kadar ulaşabilen bir ağaç. Bu ağaç sürekli budama ve çay toplama ile bodur bir çalı şeklinde kalıyor. Çaylar eskiden elle toplanıyormuş, günümüzde makaslarla toplanıyor. Makaslarla 60-70 santimlik bu bitkilerin üst kısımların alınıp çuvallara doldurulmasıyla hasat yapılıyor.

Tarlaları bazı çiftçiler kendileri toplarken, bazıları da ‘yarıcı’ denilen bölge halkından işçilere toplatıyor. Son yıllarda Gürcü işçiler de daha ucuza çalıştığı için tercih edilmeye başlanmış.

Çaylar sarp dağlardan ‘zip’ denilen taşıma sistemleri ile yukarı veya aşağı indirilerek çuvallarla taşınıyor. Bölgeye özgü ‘zip kültürü’ dağlar ve nehirlerle çevrili Doğu Karadeniz’de insan ulaşımında da hala kullanılıyor. Zip Taşımacılığı, Hemşin bölgesindeki Fırtına Deresi üzerinde turistik olarak da hizmet vermeye başlamış.

Çaylar toplandıktan sonra bütün köylerde sıklıkla bulunan çay şirketlerine ait çay alım yerlerinde satılıyor. Devlet her çay tarlası sahibinden belirli bir oranla belirlenen randevu gününde alım yapıyor. Tarla sahipleri topladıkları çayı, Lipton, Ofçay, Doğuş gibi özel firmalara da satıyorlar. Ödemeler belirli bir zaman sonra yapılıyor, ancak ‘kantarda peşin’ yöntemiyle daha düşük fiyata peşin alım yapan bireysel alıcılar da var.

  • İKİ DOKTOR BİR YOLCULUK

    İKİ DOKTOR BİR YOLCULUK

    FOTO RÖPORTAJ | WARREN WINKLER
    İki doktorun 1960’lı yıllarda Anadolu’yu ve kendilerini keşiflerinin gerçekçi bir öyküsü: Warren Winkler ve Salih Tokgöz hiç tanımadıkları bir coğrafyada, bilmedikleri bir ülkenin ve kültürün insanlarına ilkel koşullarda bir yandan tıbbi hizmet sunuyor. [»]
    28-06-2016
  • 10 YILDA

    10 YILDA

    SERGİ | TUNCAY DERSİNLİOĞLU
    Çalışmalarını İzmir’de sürdüren fotoğrafçı Tuncay Dersinlioğlu’nun kişisel sergisini açıyor. [»]
    09-09-2017
  • EVDEN UZAKTA HÜZÜN VE UMUT

    EVDEN UZAKTA HÜZÜN VE UMUT

    FOTO RÖPORTAJ | ZAHRA OSTADZADEH
    İran taşrasındaki yatılı kız okulları, ülkedeki en düşük gelirli ailelerin çocukları için eğitim imkânı sağlıyor. Bununla birlikte öğrencilerin bezgin ve solgun yüzleri çok şey anlatıyor. Gündüz ve gece onları bir köşede ağlarken görebilirsiniz. [»]
    22-06-2016
  • ANLATMANIN BAŞKA YOLU

    ANLATMANIN BAŞKA YOLU

    INSTAGRAM | SERKAN ÇOLAK
    Instagram mecrasındaki fotoğraflarımda genel olarak bir belirsizlik hâkim. Görünmeyen yüzler, siluetler ya da sadece gölgeleri kullanıyorum. Fotoğrafa özgü belirsizlik, bu şekilde tanınır ve kabul edilirse fotoğrafçıya benzersiz bir ifade gücü kazandırabilir. [»]
    12-07-2016