Her Rizeli’nin küçük de olsa bir çay tarlası var neredeyse... Sarp arazideki en küçük bir boşluk bile çay yetiştirmek için değerlendiriliyor. Denize yakın kısımlarda dört, Hemşin gibi iç kesimlerin dağlarında ise yılda üç kez hasat yapılıyor.

ÇAYLAR RİZE'DEN

FOTO RÖPORTAJ | TOLGA ADANALI

Çay üretimi Rize ve çevresinde ekonominin can damarı. İyi gelir ve sürekli sıcak para akışı sağladığı için yöre halkı memnun. Son yıllarda Çaykur’un kapasite artırması ve özel çay işletmelerinin devreye girmesi ile eskiye oranla gelirler artmış. Rize’de Çaykur’a ait 46 çay fabrikası var. Bu fabrikalar çay alım dönemlerinde açılıyor ve çay üretimi tamamlanınca kapanıyor.

Neredeyse her Rizeli’nin küçük de olsa bir çay tarlası var. Rize’de arazideki en küçük bir boşluk bile çay tarlası olarak değerlendiriliyor. Denize yakın kısımlarda 4, Hemşin gibi iç kesimlerin dağlarında ise yılda 3 kez hasat oluyor.

Rizeliler çay toplamaya küçük pikaplar veya çuvalları koyabilecekleri arkası büyük arabalarla gidiyorlar. Bolca çuval, makas ve makasın bağlı olduğu küçük çuval taşıyor, çay bitkisinin sert dallarından vücutlarını korumak için tulum veya dayanıklı şalvarlar giyiyor ve aniden bastırıp hiç durmadan yağan yağmura karşı yanlarına yağmurluk alıyorlar.

Çay toplama işini genelde kadınlar yapıyor, erkekler daha çok toplanan çayın çay alım merkezlerine götürülmesi ve satılması kısmıyla ilgileniyor. Çaycılık sarp dağlarda yapıldığı için fiziki güç gerektiren bir iş, özellikle kadınlar açısından bu durum bazı hastalıklara yol açıyor. Çay toplama sonrası hastanelerde uzun kuyruklar oluştuğunu belirtiyor bölge sakinleri.

Çay bitkisi aslında 9 metreye kadar ulaşabilen bir ağaç. Bu ağaç sürekli budama ve çay toplama ile bodur bir çalı şeklinde kalıyor. Çaylar eskiden elle toplanıyormuş, günümüzde makaslarla toplanıyor. Makaslarla 60-70 santimlik bu bitkilerin üst kısımların alınıp çuvallara doldurulmasıyla hasat yapılıyor.

Tarlaları bazı çiftçiler kendileri toplarken, bazıları da ‘yarıcı’ denilen bölge halkından işçilere toplatıyor. Son yıllarda Gürcü işçiler de daha ucuza çalıştığı için tercih edilmeye başlanmış.

Çaylar sarp dağlardan ‘zip’ denilen taşıma sistemleri ile yukarı veya aşağı indirilerek çuvallarla taşınıyor. Bölgeye özgü ‘zip kültürü’ dağlar ve nehirlerle çevrili Doğu Karadeniz’de insan ulaşımında da hala kullanılıyor. Zip Taşımacılığı, Hemşin bölgesindeki Fırtına Deresi üzerinde turistik olarak da hizmet vermeye başlamış.

Çaylar toplandıktan sonra bütün köylerde sıklıkla bulunan çay şirketlerine ait çay alım yerlerinde satılıyor. Devlet her çay tarlası sahibinden belirli bir oranla belirlenen randevu gününde alım yapıyor. Tarla sahipleri topladıkları çayı, Lipton, Ofçay, Doğuş gibi özel firmalara da satıyorlar. Ödemeler belirli bir zaman sonra yapılıyor, ancak ‘kantarda peşin’ yöntemiyle daha düşük fiyata peşin alım yapan bireysel alıcılar da var.

  • KÜRK MANTOLU MUDURNU

    KÜRK MANTOLU MUDURNU

    SERGİ | SELAHATTİN SEVİ
    1920’li ve 30’lu yıllardaki Mudurnu'yu anlatan “Anadolu’dan Bir Tanık: Bengüboz’un Objektifinden Erken Cumhuriyet Dönemi” sergisi, sıra dışı bir fotoğrafçıyı gündeme taşıdı. Ahmet İzzet Bengüboz'un 1018 cam negatifin hikâyesi çok ilginç. [»]
    15-07-2016
  • GEÇMİŞLE GELECEK ARASINDA KÜBA

    GEÇMİŞLE GELECEK ARASINDA KÜBA

    INSTAGRAM | İLKNUR CAN
    Küba, belki de komünizmin son kalesiydi… Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra 25 yıl ayakta kalmayı başardı. Benim şansım, ülke henüz değişmeden gözlemlemek ve belgelemekti. [»]
    14-06-2016
  • SON TOPHANELİ

    SON TOPHANELİ

    FOTO RÖPORTAJ | NİHAL GÜNDÜZ
    Tophane sokaklardaki hayatlar, insanlar değişmeye, taşınmaya, binalar değişerek güzelleşmeye başladı. Bir fotoğrafçı olarak bir şeylerin değişmeden kalabileceğini sadece fotoğraflarımla anlatabilirdim. [»]
    24-06-2016
  • İNSAN İNSANI ÇEKERMİŞ

    İNSAN İNSANI ÇEKERMİŞ

    SERGİ | SELAHATTİN SEVİ
    Othmar Pferschy’den günümüze Türkiye Fotoğrafında insanın serüveni ‘İnsan insanı çekermiş’ başlığı altında İstanbul Modern’de bir araya geliyor. Serginin küratörü Merih Akoğul. [»]
    25-05-2016